Czytanie książek na głos – jak zacząć?
Czytanie młodszym dzieciom jest naukowo udowodnionym sposobem na zachętę do czytania, nawet jak już same potrafią czytać. Nawet starsze dzieci lubią czytanie na głos, co może być odbierane jako lenistwo i brak chęci czytania samodzielnie – jest to jednak część więzi z dorosłymi, którą dziecko chce utrzymać – szczególnie, jeżeli jest to powtarzalnym rytuałem i stałą rzeczą, na której można polegać. Największym zyskiem z czytania na głos, oprócz tworzenia więzi pomiędzy dorosłym a dzieckiem, jest zapewnienie mu dostępu do większego zasobu słów, niż te słyszane w mowie potocznej. Osoby z większym zasobem słów mają mniejsze problemy w nauce, ponieważ są w stanie więcej zrozumieć ze stawianych przed nimi zadań.
Kiedy zacząć czytać na głos?
Czytanie na głos można zacząć już w trakcie ostatniego trymestru ciąży, czytać cokolwiek noworodkowi można nie dla fabuły, tylko dla samej melodii języka. Mniejsze dzieci mają krótki czas skupienia uwagi, więc dla nich czas czytania może wynosić parę minut i to też jest pomocne w ich rozwoju. Czytanie jest rozwijające nawet, gdy pojawia się w niewielkich dawkach. Warto próbować co jakiś czas wprowadzać dłuższe historie i sprawdzać, czy dziecko jest w stanie już się skupić na danej historii.
Czytanie na głos dzieciom, które już potrafią czytać jest odbierane jako wyręczanie ich i ułatwianie im życia, ale to nie tylko o samą czynność czytania chodzi. Nawet nastolatki, szczególnie we wczesnych latach, lubią, kiedy rodzice lub opiekunowie poświęcają czas tylko im. Dwunastolatki mają ogromną potrzebę przytulania i utrzymywania więzi z rodzicami, którą mogą realizować właśnie w trakcie czytania na głos. Nie jest więc za późno na wprowadzenie czytania na głos, chyba że nastolatek sam odmówi tego. Część dzieci nie lubi czytania na głos i uczy się czytać samodzielnie jak najszybciej, żeby tego uniknąć. Takie dzieci szybko przechodzą do samodzielnego czytania i zazwyczaj czytają dużo i sprawnie.
Co wybrać do czytania na głos?
Książka do czytania na głos powinna być wybrana wspólnie z dzieckiem, może być lekko powyżej jego poziomu intelektualnego, ale nie powinna przekraczać jego poziomu rozwoju emocjonalnego. Osobie dorosłej też powinna się ona podobać – nie muszą to być infantylne historyjki, które powodują widoczne zdenerwowanie dorosłego. Wspólny wybór książki powinien brać pod uwagę te czynniki. Pamiętajmy, że w trakcie czytania na głos można poruszać na bieżąco tematy z książki oraz lekko redagować lub cenzurować sceny nieodpowiednie dla wieku, więc wybór lektury z wyższego poziomu językowego nie musi być problemem. Niektórzy czytają pierwszą część Harry’ego Pottera już sześciolatkom i mają z tego wspólną radość. Dzieciom mniejszym podobają się ilustracje, które mogą oglądać w trakcie słuchania historii.
Gdzie czytać na głos?
Wybierzcie wygodne miejsce, najlepiej w pozycji siedzącej lub półsiedzącej. Przy leżeniu łatwiej jest odpłynąć w zmęczenie i przypadkiem zasnąć. Dobrze, jeżeli dziecko może się przytulić do rodzica i patrzeć na czytane strony, obserwując ilustracje i podążając wzrokiem za tekstem. Oświetlenie powinno wskazywać dokładnie na miejsce czytania i nie powodować rozproszenia, na przykład przez świecenie z boku głowy. Warto poświęcić chwilę przerwy na odpoczynek na czytanie, aby zrelaksować się przed kolejnymi wyzwaniami dnia. Może to być też element wyciszenia od nadmiaru bodźców przed snem.
Jak czytać na głos?
Czytać należy z intonacją, podkreślając zmiany nastroju bohaterów, tonem głosu narratora kreować nastrój sytuacji, szeptem lub wysokim głosem dodając dramatyzmu czytanej historii. Nie należy się przerażać pierwszym podejściem do czytania na głos, ponieważ będzie ono wychodziło coraz lepiej z każdą kolejną próbą. Ilość dramatyzmu i napięcia w trakcie czytania będzie się kształtować w zależności od opowieści, ale także od budującej się wspólnej wrażliwości i więzi pomiędzy dzieckiem a opiekunem. W trakcie czytania warto zachęcać do pytań – o niezrozumiałe słowa, nieznane zwroty. Osoba czytająca może też sprawdzać przytomność słuchającego zadając pytania otwarte typu: jak myślisz, co się mogło wydarzyć potem? dlaczego ona to zrobiła? Pytania otwarte wspierają rozwój zdolności do opowiadania, opisywania historii własnymi słowami i dedukcji. Najważniejsze, aby czerpać wspólną przyjemność z regularnego czytania na głos.
Jak często czytać na głos?
Według hasła wypromowanego przez wieloletnią ogólnopolską kampanię “czytaj dziecku 20 minut dziennie, codziennie” – jest to 20 minut dziennie. Pytanie brzmi, jak bardzo przeładowany jest Wasz rodzinny plan dnia i czy wciśnięcie tam dwudziestu minut na czytanie będzie proste i intuicyjne, czy powodującym ból głowy kolejnym obowiązkiem.
Najbardziej typowym czasem w ciągu dnia może być odpoczynek poobiedni, przed stawieniem czoła odrabianiu lekcji. Dziecko po sesji czytania interesującej książki będzie w stanie wzmożonej ciekawości, co wspiera naukę i może sprawić, że lekcje będą odrobione szybciej i sprawniej. Innym bardzo często wybieranym czasem dnia jest moment usypiania. Czytanie na dobranoc praktykuje się często już z najmłodszymi i można to kontynuować dopóty, dopóki wszyscy zainteresowani wyrażają zapotrzebowanie na to. Na pewno jest to wtedy czas na wyłączenie urządzeń ze świecącymi ekranami i wyciszenie bodźców przed zaśnięciem. W przypadku, gdy jedna i druga opcja nie jest korzystna dla Waszego rozkładu zajęć, można spróbować z czytaniem na głos w weekendy, a w tygodniu słuchać na przykład audiobooków w samochodzie w trakcie dojazdów do i ze szkoły lub innych zajęć.
Proste kroki do czytania na głos:
- Wybierzcie książkę, która spodoba się dziecku i dorosłemu,
- Znajdźcie wygodne miejsce do czytania dla siebie,
- Zacznijcie czytanie na głos z pozytywnym nastawieniem i ciekawą intonacją,
- Ustalcie porę, kiedy możecie czytać razem codziennie!
