12 sposobów na zachęcenie dziecka do czytania z przyjemnością
Czas dzieciństwa jest okresem nauki przez zabawę. Większość zabaw i zajęć dziecięcych uczy czegoś lub kształtuje jakieś zdolności. Czytanie komiksów, czasopism i książek przynosi wiele korzyści – poszerza słownictwo, uczy zrozumienia tekstu, ułatwia naukę i kładzie podstawy empatii. Gdy czytanie jest kojarzone z czynnością miłą i przyjemną, nie ma problemu z zachęceniem dziecka do czytania. Co zrobić, żeby takie było jego pierwsze skojarzenie? Oto trzy obszary, w których można szukać wskazówek.
Po pierwsze – atmosfera i zwyczaje rodzinne
Ogromną rolę w kształtowaniu przekonań pełni dom rodzinny. Postrzeganie czytania jako części kultury, metody odpoczynku i poznawania świata to postawy, których można nauczyć się w sprzyjającej temu atmosferze domowej.
1. Przykład idzie z góry – autorytet rodziców silnie wpływa na rozwój postaw u dziecka, skoro czytanie jest ważne to pokaż to dziecku na własnych działaniach. Wybierz sobie przyjemne miejsce, weź książkę i zacznij czytać w ramach odpoczynku. Staraj się czytać książki papierowe, nie tylko same ebooki. Porozmawiaj też z partnerem, abyście wspólnie prezentowali zdanie, że czytanie jest ważne, nawet jeżeli wasz styl czytania jest różny.
2. Aktywnie włączaj książki w temat rozmów i zajęć domowych – opowiadaj dzieciom o czym czytasz, oczywiście w wersji dostosowanej do ich możliwości poznawczych i emocjonalnych. Pytaj, co się dzieje w książkach, które czytają – to uczy je opowiadania historii. Zaproponuj wspólne gotowanie inspirowane książkami, np. ciasteczka wycinane w czarodziejskie motywy, śniadanie księżniczki lub pudełko z jedzeniem do szkoły inspirowane zwiadowcami.
3. Czytaj na głos – nie tylko małym dzieciom warto czytać na głos, nawet 12-latek może zyskać na wspólnym głośnym czytaniu. Słuchanie historii poszerza słownictwo, a przy tym buduje się również więź z rodzicem i zaspokaja potrzebę bliskości u dziecka. Wspólne czytanie to też okazja do zadawania pytań i rozmów w bezpiecznym otoczeniu. Czytając na głos można wprowadzić do książkowej diety tytuły bardziej zaawansowane niż wskazuje na to wiek dziecka.
4. Wprowadź czas przeznaczony na czytanie, np wieczorem przed snem lub w weekend – domowe rytuały w naturalny sposób ułatwiają budowanie zdrowych nawyków, takich jak unikanie niebieskiego światła w ciągu ostatnich godzin przed snem i zastąpienie oglądania ekranów czytaniem i rozmową. Zacznij od kilku minut czytania i krótszych historii, wielkie tomiszcza lepiej zachować dla bardziej doświadczonych czytelników.
Po drugie – książki i miejsce na nie
Obecność fizycznych książek nie jest już konieczna do zapoznawania się z ich treścią – mamy dostęp do audiobooków czy ebooków, więc dla wielu osób papierowe książki to przeżytek. Badania pokazują jednak, że posiadanie chociaż kilkudziesięciu książek w domu zwiększa szanse rozwojowe u dzieci oraz ich osiągnięcia naukowe. Warto więc już od najmłodszych lat budować skojarzenie przerzucania stron i słuchania historii z czymś przyjemnym.
5. Biblioteki, księgarnie i antykwariaty – odwiedzaj razem z dzieckiem te miejsca, aby miało ono możliwość dokonywania samodzielnych wyborów książek do czytania. Pokaż dziecku bibliotekę publiczną, załóż mu kartę czytelnika i staraj się regularnie tam zaglądać razem z nim. Oprócz samej treści, książka jest fizycznym przedmiotem, który trzeba dotknąć i obejrzeć, aby poczuć chęć jej przeczytania.
6. Uporządkuj książki w domu – jasna organizacja biblioteczki rodzinnej pozwala na swobodne poszukiwania lektury w przypadku nudy. W trakcie porządków możesz znaleźć też wspomnienia związane z książkami z własnego dzieciństwa i opowiedzieć je swoim pociechom. W pokoju dziecięcym powinno się znaleźć osobne miejsce na własne książki dziecka.
7. Kupuj książki jako prezenty dla swojego dziecka i jego znajomych. Własnym dzieciom warto kupować szczególnie serie książkowe, które są chętnie czytane wielokrotnie. Dobieranie z dzieckiem książki na prezent urodzinowy dla znajomej mu osoby to okazja do dopasowania się do czyjegoś gustu.
8. Zadbaj o wygodne miejsca do czytania – upewnij się, że kanapa w salonie ma odpowiednie oświetlenie do czytania, młodsze dzieci lubią też mieć swoje gniazdko w formie tipi lub poduchowiska w kąciku. Przy każdym łóżku powinna być lampka nocna o mocy pozwalającej na czytanie wieczorem.
Po trzecie – dobór lektur i ich tematyki
Moim zdaniem bramą do czerpania przyjemności z czytania są dobrze dobrane książki. Wiele osób zostało regularnymi czytelnikami po napotkaniu na swojej drodze Harry’ego Pottera, ostatnio też Zwiadowców czy Baśnioboru. Książek jest na tyle dużo na rynku, że każdy może znaleźć coś dla siebie, trzeba tylko poszukać, a najlepiej zapytać o poradę bibliotekarzy lub innych czytelników.
9. Dawaj dzieciom wolność wyboru książki do czytania – oczywiście należy moderować tytuły do wyboru względem wieku i możliwości dziecka, ale wybór konkretnego tytułu powinien leżeć po stronie dziecka. Lektury szkolne mają taki niski wskaźnik czytania między innymi z powodu przymusu ich czytania, niezależnie od zainteresowań i poziomu czytelniczego dziecka.
10. Wprowadzaj do czytania komiksami i czasopismami – to też jest czytanie, a dzieci uczą się przyjemności z przewracania kartek, jest to stopień na drodze do czytania “prawdziwych książek”. Serią komiksową pochłanianą w dużych ilościach przez wiele dzieci jest GIGANT o Kaczorze Donaldzie i Myszce Miki, polecam też komiksy typu Asterixa i Obelixa czy Kajko i Kokosza. Prenumerata czasopisma związanego z zainteresowaniami dziecka też jest świetnym sposobem na regularne czytanie i poszerzanie jego horyzontów.
11. Proponuj do czytania aktualne historie – twoje ulubione książki z dzieciństwa mogą, ale nie muszą spodobać się twojemu dziecku, bo powstawały w zupełnie innej dynamice i innym czasie. Sprawdzaj nowości wydawane na rynku książki, idźcie razem na targi książki w poszukiwaniu książek, które zaciekawią twoje dziecko. W bibliotekach można też zamawiać zakup książek, które was interesują.
12. Ułatwiaj lektury szkolne – dużo łatwiej się czyta lektury szkolne, jeżeli są częścią osobistej listy lektur, a nie jedyną jej składową. Dobierzcie metodę czytania lektur szkolnych do siebie, korzystajcie z audiobooków, czytanie na czytniku ebooków pozwala na dostosowanie wielkości liter (ebooki są dostępne min. na wolnelektury.pl). Dużą pomocą w czytaniu lektur są dobre przypisy objaśniające kontekst i trudniejsze słowa, w razie ich braku potrzebna jest pomoc dorosłego.
W odpowiedniej atmosferze czytanie jest czynnością oczywistą i może być formą przyjemnego spędzania czasu. Dom rodzinny ma ogromny wpływ na kształtowanie postaw czytelniczych i warto zadbać o jasną postawę rodziców i opiekunów względem literatury. Posiadanie papierowych książek w domu wpływa na szanse rozwojowe dzieci oraz ich osiągnięcia naukowe. Wybierając do czytania pasjonujące książki o tematyce zgodnej z zainteresowaniami dziecka mamy większe prawdopodobieństwo, że będzie czytało chętnie i z przyjemnością. Lektury szkolne mogą przytłaczać, jeżeli są jedynymi książkami, z którymi dziecko ma styczność, dlatego dzieci powinny czytać więcej niż tylko lektury szkolne.
